Zwartboek – Verhaal 8

Erica Ritzema gaf 29 jaar onderwijs aan kleuters. Afgelopen schooljaar is zij gestopt omdat zij zich niet meer kon conformeren aan alles wat er van haar werd verlangd als leerkracht. Met haar ingezonden stuk ‘Kleuter in Nederland verdient beter’ haalde ze de pers (o.a. Noordhollands Dagblad, d.d. 10-11-’12). Hieronder haar opzegbrief:

“IK STOP ERMEE!

Na (met KLOSakte A en B, applicatiecursus volledig bevoegd onderwijzeres en een l.o. handenarbeidakte) 38 jaar lang les te hebben gegeven op een basisschool in Tilburg, waarvan negenentwintig jaar aan kleuters, heb ik besloten aan het eind van dit schooljaar mijn werkzaamheden te gaan beëindigen.

Ik kan en wil mij niet conformeren aan de huidige vorm van onderwijs, die mij zo dwingend wordt opgelegd.

Ik herinner me nog levendig de tijd dat ons verweten werd, dat we teveel vorderingen van kinderen vastlegden en geen vertrouwen zouden hebben in de natuurlijke ontwikkeling van het kind. Daarop volgde een periode, waarin we projectmatig moesten gaan werken en de inhoud juist moesten laten groeien vanuit de bijdragen van de kleuters. Wij  leerkrachten plaatsten toen grote vraagtekens bij zo’n vrijblijvende manier van werken.

Nu ben ik beland in een periode, waarin de kleuters de leerstof van groep drie krijgen voorgeschoteld en de resultaten moeten worden geregistreerd in een observatiemodel wat is voortgekomen uit de orthopedagogiek [alsof er alleen nog maar kinderen met afwijkingen zouden bestaan]. Wie hoort in deze situatie nog iets terug over het begeleiden van en het vertrouwen in de natuurlijke ontwikkeling van kleuters? Ik niet. Kinderen zijn gereduceerd tot vaatjes, waarin ik dagelijks van bovenaf opgelegde informatie moet stoppen en daarnaast dien ik onmiddellijk de korte termijn resultaten te registreren. Alle accenten liggen op het cognitieve vlak, waarbij de mathematische en linguïstische onderdelen
verreweg het zwaarst vertegenwoordigd zijn. Alles draait om snelle winst, opbrengstgericht werken wordt dat genoemd, just for profit, not for people. Het is daarnaast niet meer mogelijk veel tijd en aandacht te besteden aan expressievakken en mede hierdoor denderen de motorische vaardigheden achteruit. Ik meen daardoor mee te werken aan het ontwikkelen van een maatschappij, waarin mensen geen uiting meer zullen kunnen geven aan hun emoties en dit zal zich gaan openbaren in een explosieve toename van zelfmoordpogingen en een verharding van de maatschappij.

Onmiddellijk komt bij mij de herinnering aan de Japanse moeders bovendrijven, wier mannen jaren geleden bij de Nederlandse afdeling van Fuji werkten en die zo dankbaar waren dat hun kinderen in Nederland, waar spelenderwijs geleerd mocht worden, hun kleutertijd door konden brengen. In Japan lag de prestatiedruk toen al veel hoger en dat  resulteerde in veel depressieve pubers, die moeite bleken te hebben met het aangaan van relaties, omdat het Japanse onderwijs individualisten opleidde.

Helaas heeft het Nederlandse kleuteronderwijs dat recht op spelend leren inmiddels ook verspeeld. Er bestaat in de huidige klassensituatie voor mij zelden nog de mogelijkheid om uit te gaan van de belevingswereld van kinderen en de kinderen wordt niet eens meer de gelegenheid geboden de nieuw ontdekte buitenwereld mee naar binnen te brengen, want ik dien vanuit de methode “Kleuterplein” te werken. De lesstof wordt van bovenaf bepaald, sluit niet meer aan en boeit daardoor vaak niet. De lessen zijn puur resultaat- en niet kindgericht, dit druist enorm in tegen mijn kleuterleidstersprincipes. Er ontstaat hierdoor een middelmatigheid in het lesaanbod (alle juffen in Nederland bieden binnenkort dezelfde lesstof aan), want er kan niet meer worden ingegaan op de interesses en de gevoelige periodes van kinderen, waardoor overigens ook nog eens de individuele talenten van de leerkrachten onbenut blijven.
De identiteit van kleuters wordt door deze vorm van lesgeven meer dan ontkend, de kleuter in Nederland is zijn identiteit verloren en mag helemaal geen echte kleuter meer zijn, want wij gaan voorbij aan deze unieke levensfase, waarin wereldverkenning, verwondering, beleving en zintuiglijke waarneming centraal zouden moeten staan. Kinderen zouden vanuit eigen ervaring en beleving hun inlevingsgevoel moeten kunnen ontwikkelen en van daaruit moeten leren hun medemensen en hun omgeving met respect te bejegenen. Hierdoor is een enorm hiaat in de ontwikkeling en de opvoeding aan het ontstaan, met alle gevolgen van dien. Dit gebrek aan oerervaringen kan niet worden gemeten in zo’n
observatie/registratiemodel op de korte termijn, maar zal zich pas op de lange termijn gaan wreken. Wij zijn de kweekvijver van een neurotische, egocentrische samenleving en daar wens ik niet aan mee te werken.

Tevens zorgt het feit dat onderwijsvernieuwingen als projectielen op ons worden afgevuurd, zonder de tijd om ze zorgvuldig te kunnen implementeren, voor de nodige frustraties. Ik constateer dat ook mijn collega’s balanceren op het randje van overspannenheid en dat hun het plezier in het lesgeven, door alle contemporaine eisen in het huidige  onderwijsbeleid, wordt ontnomen. Zover wil ik het bij mezelf liever niet laten komen. Ik lijd reeds aan beroepsdeformatie en oververmoeidheid, ik verwaarloos mijn familie en vrienden, heb weinig tijd om de actualiteiten bij te houden en besteed vrije dagen en weekenden aan mijn werk en dit alles terwijl ik slechts parttime werk. Mijn lichaam is moe en mijn hoofd draait overuren om alles op een rijtje te kunnen houden. Nadat ik van een collegaatje hoorde dat ze het afgelopen weekend geen enkel moment van rust en aandacht voor haar gezin had weten in te bouwen, wist ik dat het niet alleen mijn probleem was.
De eisen, die ons worden gesteld, grenzen aan waanzin.
Daarnaast wordt op deze wijze ook nog eens een latente burgerlijke ongehoorzaamheid gecreëerd, omdat onmogelijk aan alle eisen kan worden voldaan. Het weten, dat bij alle activiteiten onzorgvuldigheid de boventoon voert, omdat ook het onmogelijke, in onvoldoende mate, helaas direct gedaan moet worden, brengt ook veel frustraties met zich mee.

Resumé: iedereen werkt zich te pletter, maar niemand houdt daar nog een voldaan gevoel aan over. Het werk is n.l. nooit af en de kans om de zorgvuldigheid te betrachten, waar ieder kind recht op heeft, wordt ons ontnomen door het enorme aan ons opgelegde pakket aan eisen. Na gedane arbeid is het niet meer goed rusten in het hedendaagse onderwijs.
Ook het contact tussen de teamleden heeft onder deze werkdruk vreselijk te lijden. Wij hebben op onze school een geweldig team, maar de momenten waarop je met collegae van gedachten kunt wisselen zijn spaarzaam geworden. Zij zijn door hun drukke werkzaamheden slechts passanten, die je in de gang groet. Indien een van de collega’s een zware periode doormaakt, maakt hij/zij dat kenbaar via de mail, omdat er te weinig gelegenheid is voor een persoonlijk gesprek. Het sociale aspect is verschraald door de werkdruk. Ooit vielen ouders bij het binnenkomen als een blok voor onze school,, zonder enig methodisch achtergrondverhaal te hebben aangehoord, omdat ze vonden dat ze in een warme, blije
sfeer stapten waarvan ze hun kind graag deel wilden laten zijn.

Ik kan alleen maar constateren dat ik vaak het dubbele aantal uren werk van mijn wettige aanstelling en daarin voornamelijk met secundaire zaken bezig ben om aan de buitenkant te voldoen, in plaats van dat ik [in een tijd waarin de behoefte aan een warme, veilige plek voor kinderen alleen maar groter is geworden] bezig
ben met de ontwikkeling en het welzijn van de kinderen in mijn groep en daar pas ik voor. Neem daarnaast ook nog de cabareteske plannen op het gebied van passend onderwijs en zorg op maat. Wat een giller, we zijn er nooit verder van verwijderd geweest en die afstand groeit nog steeds! Mijn ambities liggen echt op een hoger niveau, ik wil niet dat mijn onderwijsaanbod economisch inzetbare pionnetjes aflevert, maar ik wil streven naar een maatschappij met sociaal vaardige en respectvolle mensen, waar ik mijn steentje aan
heb mogen bijdragen. Onderwijs is dé investering in onze toekomstige samenleving en grote zorgvuldigheid is daarbij geboden. Mijn besluit ligt daarom vast: ik ga stoppen met het geven van onderwijs, ik heb n.l. niets meer te verliezen, mij is alle zin in en van het lesgeven ontnomen.

De kleuter in Nederland heeft zijn bestaansrecht verloren. Ik geef de strijd op.”

 

41 comments

  • Gies

    Hulde aan deze kleuterjuf en wat ben ik voor haar en alle andere geweldige juffen en meesters verdrietig dat ze zo moeten werken. En verdrietig voor onze kinderen. Ik ben heel erg geschrokken toen mijn zoon naar groep 1 ging. Wat de kinderen die amper 4 waren geworden, werden geacht te kennen en kunnnen. En al dat gedoe en cito. En o jee mijn zoontje paste niet helemaal in de bandbreedte. Ik zal niet herhalen wat we allemaal hebbben meegemaakt school, extra onderzoeken omdat we als ouders dachten dat er iets met ons kind was. Hij zou autistisch zijn, zwakbegaafd, naar het speciaal onderwijs moeten. Uiteindelijk ging het om een emotioneel jong kind. Dankzij geweldige juffen en de kans om te groeien, ging het steeds beter

    WE zijn voor ons werk naar Belgie verhuisd. Wat een wereld van verschil op school! Mijn dochtertje zit op nog een echte kleuterschool, waar ze op kussentjes in de kring zit. Slofjes aan in de klas en heerlijk spelen. Tuurlijk wordt er ook geleerd en er heerst een kalme en gediscipineerde sfeer. Er wordt wel getest, maar niet via die afschuwelijke cito. Ik krijg de indruk dat juffen en meesters nog steeds bezig kunnen zijn met lesgeven in plaats van alleen maar nog te administereren en stof te stampen. Mijn zoon, die zo n moeilijk begin had, doet het daar geweldig goed.

    Wat verschrikkelijk dat dat in Nederland niet meer kan. Ik zie de toekomst van het Nederlandse onderwijs met angst tegenmoet, tenzij deze dwang van toetsen en cito dictatuur wordt gestopt.

  • bep

    bij mij op school krijg je van de directeur op je vingers getikt als je zegt dat de kleuters mogen spelen…….. ik zeg dit dus niet meer….. maar ik geef de schrijfster 100 % gelijk!!!!!

    • nicoline

      ach, wat ben ik toch blij met de vrije school. Mijn zoon zit inmiddels in de eerste klas (groep 3), en geeft aan dat hij in de kleuterklas voornamelijk heeft gespeeld en daardoor nu hard kan werken – en dat doet ie ook! Waanzin dat kleuters in het reguliere onderwijs niet meer mogen spelen. Gelukkig krijgen ze op de vrije school alle ruimte om buiten te spelen, te schilderen, brood te bakken en hun eigen fantasiespel te spelen.

  • Marja

    Zo mee eens! Ik werk op een voorschoolpeuterspeelzaal. Laten we ook daar eens naar kijken want daar begint het al. Peuters worden ook getoetst. Peuters kunnen niet meer spelen, zelf ontdekken. Het werk maakt het er niet leuker op. Er worden zoveel eisen gesteld. Je moet er voor vechten om de kinderen lekker te laten spelen.

  • Lyda

    Hallo schrijfster van dit meesterwerk . Wat fijn dat iemand zo op komt voor onze kleuters. Ik, ook 29 jaar in het onderwijs en 34 jaar kleuerjuf ben het zo met de schrijfster eens. Vooral het zelf ontdekken en zelf ervaren van leef en leermomenten dit is zo ver te zoeken. Dit doet pijn. Geen enkel eigen initiatief wordt nog op prijs gesteld. Ik vind het zo dapper van u om dit op paper te zetten. Dank daarvoor.

  • Lieve naamgenoot,

    Ik kan me zo vinden in je relaas. Ik ben er dus ook al eerder mee gestopt en probeer vanuit mijn kleuterjufvisies lagere schoolkinderen te helpen die vastlopen in de brij van presteren.
    Onze kinderen zijn naar een vrije school geweest en hebben hier heerlijk kind mogen zijn. Maar ook daar wordt van hogerhand steeds meer opgelegd, waardoor alle echte vrijeschool dingen verdwijnen uit het onderwijs, omdat er Citotoetsen gemaakt moeten worden en de inspectie goede cijfers onder ogen moet krijgen, anders moeten we de school sluiten. Dus vooral goed presteren op cognitief niveau en alle vrijeschoolse zaken verwijzen naar de achterhoede. Zo jammer.
    Erica, bedankt voor het delen van je brief. Laten we zorgen dat deze wijdverspreid wordt en dat er in Den Haag iemand wakker wordt.
    Wat mij betreft laten we ze in Den Haag merken hoe we erover denken. Laten we eens als één man gaan staan voor onze denkbeelden en leg het werk eens neer, al is het maar voor één dag (de kinderen vinden dit heus niet erg). Laat ouders goed weten waarom je dit doet en blijf niet lesgeven met het idee dat je de kinderen tekort doet als je er een dagje niet bent.
    Volgens mij ligt het hele leven in Nederland plat als alle kinderen een dag thuis moeten blijven buiten de vakanties. Dus niet te vroeg aankondigen, maar een dag prikken en tot actie overgaan, zodat ouders geen tijd hebben om iets te regelen, want dan bereiken we er nog geen grote chaos mee. Laat de politiek maar eens voelen hoe Nederland eruit ziet als er geen onderwijs gegeven wordt.
    Als we blijven meegaan in deze ellende dan krijgen de kinderen pas slecht onderwijs. Er moet echt hoognodig iets gedaan worden aan deze onderwijsvernieuwingen. Laten we weer naar het kind gaan kijken en van daaruit onderwijs geven, zodat ook de “speciale gevallen” ineens verdwijnen als sneeuw voor de zon, omdat ze gehoord en gezien worden.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *