Zwartboek – Verhaal 8

Erica Ritzema gaf 29 jaar onderwijs aan kleuters. Afgelopen schooljaar is zij gestopt omdat zij zich niet meer kon conformeren aan alles wat er van haar werd verlangd als leerkracht. Met haar ingezonden stuk ‘Kleuter in Nederland verdient beter’ haalde ze de pers (o.a. Noordhollands Dagblad, d.d. 10-11-’12). Hieronder haar opzegbrief:

“IK STOP ERMEE!

“IK STOP ERMEE!“

Na (met KLOSakte A en B, applicatiecursus volledig bevoegd onderwijzeres en een l.o. handenarbeidakte) 38 jaar lang les te hebben gegeven op een basisschool in Tilburg, waarvan negenentwintig jaar aan kleuters, heb ik besloten aan het eind van dit schooljaar mijn werkzaamheden te gaan beëindigen.

Ik kan en wil mij niet conformeren aan de huidige vorm van onderwijs, die mij zo dwingend wordt opgelegd.

Ik herinner me nog levendig de tijd dat ons verweten werd, dat we teveel vorderingen van kinderen vastlegden en geen vertrouwen zouden hebben in de natuurlijke ontwikkeling van het kind. Daarop volgde een periode, waarin we projectmatig moesten gaan werken en de inhoud juist moesten laten groeien vanuit de bijdragen van de kleuters. Wij  leerkrachten plaatsten toen grote vraagtekens bij zo’n vrijblijvende manier van werken.

Leerstof groep 3 voor kleuters

Nu ben ik beland in een periode, waarin de kleuters de leerstof van groep drie krijgen voorgeschoteld en de resultaten moeten worden geregistreerd in een observatiemodel wat is voortgekomen uit de orthopedagogiek [alsof er alleen nog maar kinderen met afwijkingen zouden bestaan]. Wie hoort in deze situatie nog iets terug over het begeleiden van en het vertrouwen in de natuurlijke ontwikkeling van kleuters? Ik niet. Kinderen zijn gereduceerd tot vaatjes, waarin ik dagelijks van bovenaf opgelegde informatie moet stoppen en daarnaast dien ik onmiddellijk de korte termijn resultaten te registreren. Alle accenten liggen op het cognitieve vlak, waarbij de mathematische en linguïstische onderdelen verreweg het zwaarst vertegenwoordigd zijn. Alles draait om snelle winst, opbrengstgericht werken wordt dat genoemd, just for profit, not for people. Het is daarnaast niet meer mogelijk veel tijd en aandacht te besteden aan expressievakken en mede hierdoor denderen de motorische vaardigheden achteruit. Ik meen daardoor mee te werken aan het ontwikkelen van een maatschappij, waarin mensen geen uiting meer zullen kunnen geven aan hun emoties en dit zal zich gaan openbaren in een explosieve toename van zelfmoordpogingen en een verharding van de maatschappij.

Onmiddellijk komt bij mij de herinnering aan de Japanse moeders bovendrijven, wier mannen jaren geleden bij de Nederlandse afdeling van Fuji werkten en die zo dankbaar waren dat hun kinderen in Nederland, waar spelenderwijs geleerd mocht worden, hun kleutertijd door konden brengen. In Japan lag de prestatiedruk toen al veel hoger en dat  resulteerde in veel depressieve pubers, die moeite bleken te hebben met het aangaan van relaties, omdat het Japanse onderwijs individualisten opleidde.

Helaas heeft het Nederlandse kleuteronderwijs dat recht op spelend leren inmiddels ook verspeeld. Er bestaat in de huidige klassensituatie voor mij zelden nog de mogelijkheid om uit te gaan van de belevingswereld van kinderen en de kinderen wordt niet eens meer de gelegenheid geboden de nieuw ontdekte buitenwereld mee naar binnen te brengen, want ik dien vanuit de methode “Kleuterplein” te werken. De lesstof wordt van bovenaf bepaald, sluit niet meer aan en boeit daardoor vaak niet. De lessen zijn puur resultaat- en niet kindgericht, dit druist enorm in tegen mijn kleuterleidstersprincipes. Er ontstaat hierdoor een middelmatigheid in het lesaanbod (alle juffen in Nederland bieden binnenkort dezelfde lesstof aan), want er kan niet meer worden ingegaan op de interesses en de gevoelige periodes van kinderen, waardoor overigens ook nog eens de individuele talenten van de leerkrachten onbenut blijven.

Identiteit van kleuters

De identiteit van kleuters wordt door deze vorm van lesgeven meer dan ontkend, de kleuter in Nederland is zijn identiteit verloren en mag helemaal geen echte kleuter meer zijn, want wij gaan voorbij aan deze unieke levensfase, waarin wereldverkenning, verwondering, beleving en zintuiglijke waarneming centraal zouden moeten staan. Kinderen zouden vanuit eigen ervaring en beleving hun inlevingsgevoel moeten kunnen ontwikkelen en van daaruit moeten leren hun medemensen en hun omgeving met respect te bejegenen. Hierdoor is een enorm hiaat in de ontwikkeling en de opvoeding aan het ontstaan, met alle gevolgen van dien. Dit gebrek aan oerervaringen kan niet worden gemeten in zo’n observatie/registratiemodel op de korte termijn, maar zal zich pas op de lange termijn gaan wreken. Wij zijn de kweekvijver van een neurotische, egocentrische samenleving en daar wens ik niet aan mee te werken.

Onderwijsvernieuwingen

Tevens zorgt het feit dat onderwijsvernieuwingen als projectielen op ons worden afgevuurd, zonder de tijd om ze zorgvuldig te kunnen implementeren, voor de nodige frustraties. Ik constateer dat ook mijn collega’s balanceren op het randje van overspannenheid en dat hun het plezier in het lesgeven, door alle contemporaine eisen in het huidige  onderwijsbeleid, wordt ontnomen. Zover wil ik het bij mezelf liever niet laten komen. Ik lijd reeds aan beroepsdeformatie en oververmoeidheid, ik verwaarloos mijn familie en vrienden, heb weinig tijd om de actualiteiten bij te houden en besteed vrije dagen en weekenden aan mijn werk en dit alles terwijl ik slechts parttime werk. Mijn lichaam is moe en mijn hoofd draait overuren om alles op een rijtje te kunnen houden. Nadat ik van een collegaatje hoorde dat ze het afgelopen weekend geen enkel moment van rust en aandacht voor haar gezin had weten in te bouwen, wist ik dat het niet alleen mijn probleem was.
De eisen, die ons worden gesteld, grenzen aan waanzin.
Daarnaast wordt op deze wijze ook nog eens een latente burgerlijke ongehoorzaamheid gecreëerd, omdat onmogelijk aan alle eisen kan worden voldaan. Het weten, dat bij alle activiteiten onzorgvuldigheid de boventoon voert, omdat ook het onmogelijke, in onvoldoende mate, helaas direct gedaan moet worden, brengt ook veel frustraties met zich mee.

Resumé:

Iedereen werkt zich te pletter, maar niemand houdt daar nog een voldaan gevoel aan over. Het werk is n.l. nooit af en de kans om de zorgvuldigheid te betrachten, waar ieder kind recht op heeft, wordt ons ontnomen door het enorme aan ons opgelegde pakket aan eisen. Na gedane arbeid is het niet meer goed rusten in het hedendaagse onderwijs.
Ook het contact tussen de teamleden heeft onder deze werkdruk vreselijk te lijden. Wij hebben op onze school een geweldig team, maar de momenten waarop je met collegae van gedachten kunt wisselen zijn spaarzaam geworden. Zij zijn door hun drukke werkzaamheden slechts passanten, die je in de gang groet. Indien een van de collega’s een zware periode doormaakt, maakt hij/zij dat kenbaar via de mail, omdat er te weinig gelegenheid is voor een persoonlijk gesprek. Het sociale aspect is verschraald door de werkdruk. Ooit vielen ouders bij het binnenkomen als een blok voor onze school,, zonder enig methodisch achtergrondverhaal te hebben aangehoord, omdat ze vonden dat ze in een warme, blije
sfeer stapten waarvan ze hun kind graag deel wilden laten zijn.

Ik kan alleen maar constateren dat ik vaak het dubbele aantal uren werk van mijn wettige aanstelling en daarin voornamelijk met secundaire zaken bezig ben om aan de buitenkant te voldoen, in plaats van dat ik [in een tijd waarin de behoefte aan een warme, veilige plek voor kinderen alleen maar groter is geworden] bezig ben met de ontwikkeling en het welzijn van de kinderen in mijn groep en daar pas ik voor. Neem daarnaast ook nog de cabareteske plannen op het gebied van passend onderwijs en zorg op maat. Wat een giller, we zijn er nooit verder van verwijderd geweest en die afstand groeit nog steeds! Mijn ambities liggen echt op een hoger niveau, ik wil niet dat mijn onderwijsaanbod economisch inzetbare pionnetjes aflevert, maar ik wil streven naar een maatschappij met sociaal vaardige en respectvolle mensen, waar ik mijn steentje aan heb mogen bijdragen. Onderwijs is dé investering in onze toekomstige samenleving en grote zorgvuldigheid is daarbij geboden. Mijn besluit ligt daarom vast: ik ga stoppen met het geven van onderwijs, ik heb n.l. niets meer te verliezen, mij is alle zin in en van het lesgeven ontnomen.

De kleuter in Nederland heeft zijn bestaansrecht verloren. Ik geef de strijd op.”

13 comments

  • Greetje groenhof

    Ik voel me don Quichot vechtend tegen de windmolens vsn het oa opbrengstgericht werken. De lessen die ik moet geven lijken meer op kunstmatigheid en spontaan ingaan op de vraag van Mn kleuters komt in het gedrang. De zone van de naaste ontwikkeling en de streefdoelen : of een kind altijd iets moet worden terwijl we door de haast niet meer zien wat ze nu zijn. En inderdaad de vernieuwingen wisselen elkaar af in No time.. je krijgt geen tijd het in te oefenen ( of het een kunstje is) en achterin de klas zit iemand die mij beoordeelt en veroordeelt op die vaardigheden… zo voelt dat dus , gefrustreerd en ongemakkelijk . Zo voelt dat dus ook voor een kleuter voor wiens geluk waardigheid en welzijn en groei in veiligheid wij verantwoordelijk zijn. Verdrietig wat is dit verdrietig! Onze kleuters verkeren in de meest unieke niet clichématige fantastische blije fase van hun leven.. we nemen het ze af! En ons zelf ook!
    Het plezier in groeien.
    Ik voel me don Quichot
    Met n gebroken hartje

  • Katja Terstegen

    Herkenbaar, maar de oplossing ligt in onze eigen handen.

    Wij hebben als team op obs Waterrijk besloten alleen te willen werken op een manier waarbij zowel de leerlingen als de leerkrachten floreren.
    Hiervoor waren veel visiegesprekken nodig, en een plan van aanpak waarop steeds wordt gereflecteerd en dat waar nodig wordt bijgesteld. We geven het onderwijs dat we willen geven.

    Bij de kleuters heeft dit geresulteerd in het afschaffen vd cito toets nog voor de overheid ook zover was.
    Onze kleuters leren weer spelend, en er is veel ruimte voor exploreren. het onderwijs wordt vanuit de basis ontwikkeld waardoor nu ook gr 3 en 4 nog deels spelend leert. Methodes vormen al jaren slechts als bronnenboek en er wordt veel en in toenemende mate aan creativiteit gedaan.

    De leerkrachten hebben alle ruimte om dat te doen wat goed voelt. Dit heeft geresulteerd in een gemotiveerd team en blije kinderen en dat voel je als je binnenkomt.

    Lieve afgehaakte juf,
    Dank voor zoveel jaren inzet.

  • Meis

    Ik kan alleen maar zeggen, vrijeschool onderwijs biedt dit. Een kleuter mag kleuter zijn. Verwondering eerbied nabootsing fantasie gewoontes etc, alles waar een kleuter zich veilig in kan ontwikkelen, op zijn eigen tempo!

  • Gerry officier

    Zo jammer dat mensen zoals jij moeten stoppen. Wat blijft erover? Wanneer worden we wakker. Als kleuterleidster kon ik in de jaren 70 observeren en dichtbij de kleuter en zijn persoonlijke ontwikkeling blijven. Ook ik ben uiteindelijk gestopt omdat ik geen zin meer had in het door de strot duwen van allerlei tests. Het kind kwam niet meer aan bod, wel de methode. Mijn leus: spelen is leren, kwam niet meer aan bod. Met mijn kennis/ ervaring kan ik gelukkig nog mijn kleinkinderen een plezier doen als ik in Nederland ben.

  • Oda

    Géén woorden, ik ben 3 geleden naar 43 jaar met passie en gedrevenheid in dat basisonderwijs te hebben gewerkt met dezelfde opleiding en achtergronden, gestopt! Ik werd er ziek van en als ik dit lees….een wijs besluit & hoe erg dat ook is, maar ik ben op vrijwillige basis ( financieel was dat voor mij mogelijk door mijn pensioen naar voren te halen; dus een preprepensionades)weer enige jaren met dezelfde gedrevenheid en passie met het jonge kind waar mijn hart nog steeds ligt, drukdoende in de weer zonder al die overtollige ballast! Tot grote vreugde van mijzelf en de kinderen/leerkrachten in de onderbouw, waarbij sommigen tegen dezelfde lamp lopen, zelfs op Bonaire waar ik nu een jaar woon & werk! Die mogelijkheden zijn er, ook in Nederland waar ik 1,5 jaar naast de school ook bij Jeugd & Gezin praktische hulp verleende in het gezin bij de afdeling “Home-Start” dus leg de focus anders & elders! Je hebt de kwaliteiten!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *